Hướng bếp là gì: trước mặt hay sau lưng, và cách xác định
Nguồn cơn của nhầm lẫn
Hai người cùng nói "bếp hướng Nam" mà ý hoàn toàn khác nhau — một người chỉ hướng người nấu nhìn về, người kia chỉ hướng lưng bếp tựa vào. Nhầm chỗ này là đặt ngược 180 độ, và khi phát hiện thì bếp đã xây xong.
Hướng bếp là hướng nào
Theo cách hiểu truyền thống phổ biến nhất:
Hướng bếp là hướng mà lưng bếp tựa vào — tức hướng ngược lại với hướng người nấu nhìn về.
Nói cách khác: người đứng nấu quay lưng về hướng bếp.
Nguồn gốc của quy ước này nằm ở bếp lò ngày xưa: bếp củi có cửa lò để đưa củi vào, và hướng bếp được tính theo hướng miệng lò quay ra — tức hướng đón khí vào lò. Người nấu đứng phía cửa lò, nhìn vào lò, nên lưng họ quay về hướng ngược lại với miệng lò.
Chuyển sang bếp hiện đại: người nấu đứng trước bếp nhìn vào tường, thì hướng bếp là hướng từ tường nhìn ra phía người nấu — tức hướng sau lưng người nấu.
Một ví dụ cụ thể
Bếp đặt áp tường phía Bắc, người nấu đứng quay mặt về phía Bắc (nhìn vào tường), lưng quay về phía Nam.
- Hướng bếp: Nam — hướng lưng bếp tựa vào, cũng là hướng sau lưng người nấu.
- Người nấu nhìn về hướng Bắc. Đây không phải hướng bếp.
Vì vậy, nếu anh/chị có nhờ thầy xem, hãy hỏi thầy dùng cách nào, rồi ghi con số đó vào bản vẽ bằng chữ: "lưng bếp tựa hướng Nam" hoặc "người nấu nhìn hướng Bắc". Không nên chỉ ghi "bếp hướng Nam" — đó chính là câu gây ra nhầm lẫn.
Cách đo tại công trình
- Đứng ở vị trí người nấu, quay mặt về phía bếp như khi đang nấu.
- Mở la bàn trên điện thoại, hoặc dùng la bàn thật.
- Ghi lại hướng đang nhìn — ví dụ 0 độ (Bắc).
- Hướng bếp là hướng ngược lại: cộng hoặc trừ 180 độ. Ví dụ nhìn 0 độ thì hướng bếp là 180 độ (Nam).
Lưu ý khi dùng la bàn điện thoại: đứng cách xa bếp từ, tủ lạnh, cốt thép và khung cửa sắt ít nhất một hai mét, vì kim loại làm lệch kim. Đo ở ba vị trí khác nhau trong phòng, nếu ra ba kết quả lệch nhau nhiều thì có nhiễu từ.
Bếp từ, bếp điện tính thế nào
Bếp từ âm mặt đá không có "miệng lò" để tính. Cách phổ biến hiện nay vẫn là tính theo lưng bếp, tức hướng mà mặt bếp tựa lưng vào — thường là hướng tường phía sau bếp nấu.
Với bếp đặt trên đảo (không tựa tường), quy ước không thống nhất. Đây là một lý do nữa để cân nhắc trước khi đưa bếp nấu lên đảo, ngoài lý do hút mùi kém — xem bài về bố trí bếp.
Hướng bếp xem theo tuổi vợ hay tuổi chồng
Câu này được hỏi rất nhiều. Theo cách làm truyền thống phổ biến:
- Hướng nhà và hướng bếp thường xem theo tuổi người trụ cột gia đình — theo tập quán xưa là người chồng.
- Một số trường phái cho rằng bếp thuộc về người nội trợ chính, nên xem theo tuổi người ấy.
- Khi tuổi hai vợ chồng thuộc hai nhóm trạch khác nhau (một Đông tứ trạch, một Tây tứ trạch), cách thường thấy là lấy hướng nhà theo một người và hướng bếp theo người kia, để cả hai đều có phần hợp.
Bên em xin nói rõ: không có đáp án đúng duy nhất ở đây, vì các trường phái khác nhau. Điều quan trọng với nhà thầu là anh/chị chốt một phương án và ghi vào bản vẽ, chứ không đổi giữa chừng.
Đông tứ trạch và Tây tứ trạch
Hệ thống này chia tám hướng thành hai nhóm, và chia người thành hai nhóm tương ứng theo năm sinh và giới tính.
| Nhóm | Bốn hướng |
|---|---|
| Đông tứ trạch | Bắc, Nam, Đông, Đông Nam |
| Tây tứ trạch | Tây, Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc |
Nguyên tắc chung: người thuộc nhóm nào thì hợp với các hướng của nhóm đó. Người Đông tứ mệnh hợp nhà và bếp hướng Bắc, Nam, Đông, Đông Nam.
Trong mỗi nhóm lại chia thành bốn hướng tốt và bốn hướng xấu theo từng tuổi cụ thể, với các tên quen thuộc như Sinh Khí, Diên Niên, Thiên Y, Phục Vị (nhóm tốt) và Tuyệt Mệnh, Ngũ Quỷ, Lục Sát, Họa Hại (nhóm xấu). Việc tra cung mệnh theo năm sinh thì thầy phong thủy hoặc các bảng tra sẵn làm nhanh hơn — bên em không làm phần này.
Bếp có nên cùng hướng với nhà không
Đây cũng là câu hỏi thường gặp. Theo quan niệm truyền thống:
- Bếp không nhất thiết phải cùng hướng với nhà, và cũng không kiêng việc cùng hướng.
- Nhiều người chủ động để bếp khác hướng nhà, chính là để cân bằng khi hai vợ chồng khác nhóm trạch.
- Điều được chú ý hơn là bếp không quay thẳng ra cửa chính — xem bài phong thủy nhà bếp, trong đó có cả lý do thực tế của điều kiêng này.
Việc cần làm với nhà thầu
Dù theo trường phái nào, với người thi công thì chỉ cần ba điều:
- Chốt hướng bếp trước khi vẽ mặt bằng bếp, không phải sau.
- Ghi vào bản vẽ bằng chữ rõ nghĩa: "lưng bếp tựa hướng …", chứ không chỉ "bếp hướng …".
- Kiểm xem hướng đó có khả thi không. Có khi hướng hợp tuổi lại rơi vào bức tường có cửa sổ, hoặc rơi vào chỗ không kéo được ống hút mùi ra ngoài. Phát hiện sớm thì còn đổi được phương án; phát hiện muộn thì phải chọn giữa phong thủy và công năng.
Điều thứ ba là lý do nên đưa phong thủy vào cùng lúc với bản vẽ kiến trúc. Xem danh sách những điều phong thủy phải chốt trước khi vẽ.
Cách Tropicity thực hiện
Bên em không nhận xem phong thủy — đó là việc của thầy. Nhưng bên em thực hiện việc với thầy phong thủy của gia chủ: nhận yêu cầu bằng văn bản, đưa vào bản vẽ, và báo lại ngay nếu một yêu cầu xung đột với kết cấu hoặc với đường ống kỹ thuật, để gia chủ và thầy quyết trước khi thi công.
Xem thêm phong thủy nhà bếp: những điều kiêng và lý do thực tế, hoặc trang Nội thất.