Mặt đá bếp: chọn loại nào, tính thế nào, giữ sạch ra sao
Mặt đá là thứ trong bếp bị dùng mạnh nhất: dao chạm vào, nồi nóng đặt lên, nước mắm và chanh đổ ra, mỗi ngày vài lần. Chọn sai thì hai năm sau ố vàng, nứt ở chỗ không ngờ, và thay mặt đá nghĩa là tháo cả dãy tủ.
Đá mặt bếp là đá gì
Trên thị trường Việt Nam có bốn nhóm chính, thường bị gọi lẫn lộn:
Đá granite tự nhiên (hay gọi là đá hoa cương)
Đá tự nhiên khai thác từ mỏ, cắt thành tấm.
- Ưu: cứng, chịu nhiệt tốt, chịu được dao cứa, giá hợp lý với các màu phổ thông (đen, xám, nâu đỏ).
- Nhược: có lỗ rỗng nên hút nước — dầu mỡ và nước màu thấm vào để lại vết, nhất là đá sáng màu. Cần phủ lớp chống thấm định kỳ. Vân tự nhiên nên mỗi tấm một kiểu, ghép hai tấm khó liền mạch.
- Hợp với: bếp dùng nhiều, ngân sách vừa, chọn màu tối.
Đá nhân tạo gốc thạch anh
Bột thạch anh trộn keo và chất màu, ép dưới áp lực cao.
- Ưu: gần như không hút nước, nên ít ố nhất trong các loại. Màu và vân đều, ghép tấm liền mạch hơn. Nhiều màu sáng và trắng đẹp.
- Nhược: giá cao hơn granite phổ thông. Sợ nhiệt cao — đặt nồi vừa nhấc khỏi bếp lên trực tiếp có thể làm keo trong đá biến màu, và vết đó không phục hồi. Luôn dùng miếng lót.
- Hợp với: bếp muốn màu sáng, nhà có trẻ nhỏ, người muốn ít phải bảo dưỡng.
Đá nhân tạo gốc acrylic (solid surface)
- Ưu: ghép được không thấy mạch — làm mặt đá dài hoặc uốn cong liền khối rất đẹp. Xước thì chà lại được, đây là ưu điểm lớn.
- Nhược: mềm hơn, dễ xước hơn, chịu nhiệt kém nhất trong bốn loại.
- Hợp với: quầy bar, mặt lavabo, chỗ cần liền khối. Ít dùng cho khu nấu chính.
Đá marble (cẩm thạch)
- Ưu: vân đẹp nhất, sang nhất.
- Nhược: mềm và rất dễ ăn mòn bởi a-xít. Chanh, giấm, nước ngọt đổ ra để vài phút là ăn mòn bề mặt thành vết mờ. Không phải vết bẩn — là mặt đá bị mòn, lau không hết.
- Đánh giá khách quan: marble đẹp nhưng không hợp bếp Việt. Hợp làm mặt bàn trang trí, mặt lavabo, ốp tường. Nếu vẫn muốn marble trong bếp, nên dùng cho đảo bếp không nấu, không dùng cho khu sơ chế.
Bảng so sánh nhanh
| Loại | Chống ố | Chịu nhiệt | Chống xước | Ghép liền mạch |
|---|---|---|---|---|
| Granite tự nhiên | Trung bình | Tốt | Tốt | Khó |
| Nhân tạo gốc thạch anh | Rất tốt | Trung bình | Tốt | Khá |
| Nhân tạo gốc acrylic | Tốt | Kém | Trung bình | Rất tốt |
| Marble | Kém | Tốt | Kém | Khó |
Với bếp Việt — nhiều chiên xào, nhiều nước mắm và chanh — thì đá nhân tạo gốc thạch anh hoặc granite tối màu là hai lựa chọn an toàn nhất.
Cách tính diện tích mặt đá
Đá thường tính theo mét dài theo chiều sâu tiêu chuẩn (khoảng 60 cm), hoặc theo mét vuông. Nhưng tổng tiền không chỉ là diện tích mặt phẳng — còn những phần sau, và đây là chỗ hay phát sinh:
- Phần chắn tường (gờ chân tường): dải đá cao 5 – 10 cm chạy dọc chân tường, chặn nước lọt xuống khe. Tính riêng theo mét dài.
- Phần mép trước (gờ chống tràn): gờ nhô lên ở mép ngoài, chặn nước chảy xuống cánh tủ.
- Kiểu mài cạnh: mài thẳng rẻ nhất; mài bo tròn, vát chéo hay dán đôi cho dày lên đều tính thêm.
- Khoét lỗ: lỗ chậu rửa, lỗ bếp từ, lỗ vòi, lỗ ổ cắm âm mặt đá — mỗi lỗ một giá.
- Phần đá phủ hông tủ ở đầu dãy, nếu có.
Chỗ mặt đá hay nứt — và cách tránh
Đá nứt gần như không bao giờ do đá yếu. Nguyên nhân thường là một trong ba:
- Mạch nối đặt sai chỗ. Đây là nguyên nhân số một. Mạch nối không được đặt ngay trên lỗ khoét chậu rửa hoặc lỗ bếp từ — đó là chỗ đá yếu nhất. Phải đặt mạch ở giữa một hộc tủ, nơi có đỡ bên dưới.
- Thiếu đỡ bên dưới. Phần đá đua ra quá xa mép tủ, hoặc khoảng hở lớn ở chỗ đặt máy rửa chén mà không có thanh đỡ ngang.
- Mặt tủ không phẳng. Đá đặt lên mặt tủ cong thì chịu lực lệch, và nứt sau vài tháng.
Khi đặt làm, hỏi thẳng: mạch nối sẽ đặt ở đâu, và có thanh đỡ ngang dưới chỗ khoét lỗ không.
Làm sạch và giữ mặt đá
Hằng ngày
Khăn ẩm và nước rửa chén loãng là đủ cho mọi loại đá. Lau đổ tràn ngay, nhất là nước mắm, chanh, giấm, cà phê, nghệ.
Vết ố trên mặt đá trắng
Mặt đá sáng màu là chỗ khách hỏi nhiều nhất. Thứ tự xử lý, từ nhẹ tới mạnh:
- Baking soda trộn nước thành hồ sệt, đắp lên vết, phủ màng bọc, để qua đêm rồi lau. Hiệu quả với vết dầu mỡ thấm vào đá tự nhiên.
- Nước rửa chén pha oxy già cho vết trà, cà phê, nước màu trên đá nhân tạo.
- Dung dịch chuyên dụng cho đá, mua đúng loại cho đá tự nhiên hay đá nhân tạo.
Phủ chống thấm định kỳ
Chỉ cần với đá tự nhiên (granite, marble). Khoảng một đến hai năm một lần, hoặc khi thấy nước nhỏ lên mặt đá không còn đọng thành giọt mà loang ra. Đá nhân tạo không cần.
Nếu mặt đá đã nứt
Vết nứt nhỏ có thể trám bằng keo cùng màu — không mất hẳn nhưng ngăn nứt lan và ngăn nước thấm xuống tủ. Vết nứt qua lỗ khoét thì thường phải thay cả tấm.
Quan trọng: tìm nguyên nhân trước khi trám. Nếu nứt vì thiếu đỡ bên dưới thì trám xong vẫn nứt lại chỗ khác.
Cách Tropicity thực hiện
Báo giá bên em tách riêng phần đá khỏi phần tủ, ghi rõ loại đá, kiểu mài cạnh, số lỗ khoét và phần chắn tường — để anh/chị thấy được tiền đá là bao nhiêu trong tổng giá bếp.
Bên em cũng chỉ trước vị trí mạch nối trên bản vẽ chứ không để thợ quyết tại chỗ, vì đây là thứ quyết định mặt đá có nứt hay không.
Xem thêm chọn chất liệu tủ bếp, kích thước tủ bếp chuẩn, hoặc trang Nội thất.